‘Jaar verlof voor ouders na geboorte is beste voor kind’

INTERVIEW Baby’s zijn hun eerste jaar beter af bij hun ouders dan in de crèche, zegt Carolina de Weerth. Ook voor gestresste moeders in spe heeft de kersverse hoogleraar geen goed nieuws

Bron: De Volkskrant

Door: Tonie Mudde 25 april 2015

Ze is moeder van drie, maar tijdens kantooruren gaat de aandacht van Carolina de Weerth (52) vooral uit naar tweehonderd andere kinderen. In haar kamer op de achtste verdieping van de Radboud Universiteit laat ze een videofilmpje van een van hen zien.

Een jongen van een jaar of 6, verlegen voor zich uit turend in het mobiele laboratorium dat onlangs zijn school bezocht. Een onderzoeksleider vraagt hem of hij een toren wil bouwen met frisdrankblikjes, met de ronde zijkanten op elkaar. ‘De andere kinderen vonden het heel makkelijk, dus het zal jou vast ook lukken’, zegt de onderzoeker.

Jongen gaat aan de slag. Toren stort in. Jongen probeert het nog een keer. Toren stort weer in. Jongen kijkt vertwijfeld in de camera.

‘Gemeen hè’, zegt De Weerth, die gisteren haar oratie hield als hoogleraar in de psychobiologie van de vroege ontwikkeling. ‘Pas over een paar minuten krijgt hij te horen dat we hem een onmogelijk opdracht hebben gegeven. Dan mag hij de blikkentoren nog een keer bouwen, deze keer met lijm.’

Zo ziet een stresstest voor een 6-jarige eruit in de zogeheten BIBO-studie, waarbij tweehonderd kinderen al negen jaar lang vanaf hun geboorte worden gevolgd voor de wetenschap. Behalve het observeren van het gedrag van de jongen rondom de stapelopdracht, nemen de onderzoekers ook zijn speeksel af om het niveau van het stresshormoon cortisol te bepalen. De Weerths motto: door én de lichamelijke eigenschappen én het gedrag van kinderen te volgen, kun je hun ontwikkeling pas echt doorgronden. Zeker als je daarbij ook nog de ouders uitgebreid bevraagd en doormeet.

Zo ontdekken De Weerth en haar collega’s aan de lopende band opmerkelijke verbanden. Om een recente te noemen: als de moeder gestresst is tijdens de zwangerschap, is dat op allerlei manieren terug te zien in de baby. Zo heeft de baby van een gestresste moeder in zijn eerste jaar relatief meer last van luchtwegaandoeningen, huidproblemen en krijgt het vaker antibiotica. Uit analyse van hun poep blijkt bovendien dat baby’s van gestresste moeders een afwijkende bacterieverdeling in hun darmen hebben; meer bacteriën die ziektes kunnen veroorzaken, minder bacteriën die tegen ziektes beschermen.

Van zulke onderzoeksresultaten raken gestresste zwangere vrouwen waarschijnlijk nóg gestresster.

‘Dat hoeft ook weer niet. Maar ik zie in zo’n studie wel een sterke aanwijzing dat we ook de geestelijke gezondheid van zwangere vrouwen goed in de gaten moeten houden. Je zou daarop kunnen screenen tijdens de zwangerschap, en ongeruste moeders indien nodig hulp aanbieden van psychologen.’

Voordat we een screeningscampagne optuigen; weet u zeker dat het echt die stress van moeders is die voor problemen bij hun baby’s zorgt? Misschien is er al iets mis met de ongeboren vrucht, voelen de moeders dat aan en worden ze dáár extra ongerust van.

‘We kunnen oorzakelijke verbanden inderdaad moeilijk hardmaken. Maar onze studie is niet de enige die een link vindt tussen darmhuishouding en de geestelijke gezondheid. Eerder fokten wetenschappers uit Japan en Canada muizen in een bacterievrije omgeving. Deze bacterieloze muizen lopen relaxed over open terrein, wat zeer abnormaal gedrag is voor dieren die elk moment door een roofdier gespot kunnen worden.

‘Het meest fascinerende aan deze studie is dat je het gedrag van de muizen weer kunt normaliseren door bepaalde bacteriën in hun darmen te stoppen. Dit lukt alleen vroeg in het leven. Als je het later wilt herstellen: jammer dan. Weer een aanwijzing dat de vroege ontwikkeling extreem belangrijk is voor de gezondheid, zowel lichamelijk als geestelijk.’

Uit uw studie blijkt ook dat baby’s op crèchedagen meer stresshormonen aanmaken dan op dagen dat ze thuis zijn. Hoe erg is dat?

‘Met een beetje stress op z’n tijd is niks mis. Kinderen maken dingen mee die ze nieuw en spannend vinden, dus logisch dat ze dan even wat meer stress ervaren. Wat wél onwenselijk is: een onafgebroken hoog stressniveau, zoals vooral jonge baby’s op crèches lijken te hebben.

‘Probeer het eens vanuit het perspectief van het kind te bekijken: ineens zijn je ouders een hele dag weg en krijg je van een relatieve vreemde een stuk minder aandacht, omdat die leidster haar aandacht moet verdelen over veel meer kinderen. Bovendien zijn de crèches in Nederland kwalitatief vaak slecht. Bij een onderzoek in 2012 van het Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek kreeg slechts 12 procent van de crèches het predicaat ‘goed’.’

Het lijkt een wonder dat er nog gelukkige mensen opgroeien in Nederland.

(Lacht) ‘Nederland is natuurlijk een fantastisch land om in op te groeien. Veel welvaart, een hoogopgeleide bevolking. Maar we laten ook grote kansen liggen, met name in dat cruciale eerste levensjaar. Uit vrijwel elke studie in mijn vakgebied blijkt dat baby’s het beste af zijn als ze hun ouders dichtbij hebben. Uit ons eigen onderzoek blijkt zelfs dat baby’s zich beduidend rustiger ontwikkelen als ze bij hun ouders op de kamer slapen in plaats van in de babykamer.

‘Die nabijheid van ouders is zo belangrijk dat ik ervoor pleit dat de overheid het mogelijk maakt dat ouders na de geboorte een jaar lang verlof kunnen nemen. Onderling te verdelen, zodat altijd minstens één ouder beschikbaar is om de baby te verzorgen.’

Een jaar verlof voor ouders. Wat moet dat wel niet kosten?
‘Op de lange termijn betaalt zo’n investering zich dubbel en dwars terug, daar ben ik van overtuigd. Gedragsproblemen, ziektes, criminaliteit, burn-outs, depressies; hoeveel kun je daarvan voorkomen als het stresssysteem van jonge kinderen zo sterk mogelijk wordt gemaakt door optimale zorg in het eerste jaar? Unicef becijferde dat je voor elke dollar die je investeert in peuteronderwijs, je er uiteindelijk 8 terugverdient doordat het daarna zo veel beter gaat met die kinderen. Bij investeringen in betere zorg voor baby’s zal het rendement minstens zo hoog zijn. Hoe jonger je begint, hoe groter het effect op het leven.’

U bent zelf moeder van drie. Hebben uw eigen kinderen op een crèche gezeten?

‘Pas aan het einde van hun eerste jaar. Ik verdeelde de zorg met mijn man, de grootouders hielpen veel mee en ik had weinig moeite om de baby mee te nemen naar mijn werk. Gewoon in de Maxi-Cosi onder mijn bureau, en als ze ongelukkig werd dan ging ik naar huis. Natuurlijk had ik het geluk dat mijn werk flexibel in te delen was. Ik ben me er terdege van bewust dat dat niet bij elke werkgever kan en dat elk gezin anders in elkaar steekt.

‘Als uit mijn onderzoek blijkt dat het verstandig is om baby’s het eerste half jaar op de kamer van de ouders te laten slapen, betekent dit niet dat het voor iedereen goed uitpakt. Als ouders hierdoor zelf niet kunnen slapen en overdag geen energie meer hebben, heeft dat natuurlijk ook een nadelig effect op het kind. Maar in grote lijnen is het heel simpel: een baby heeft behoefte aan zijn ouders. Dichtbij, zo vaak mogelijk.

‘Ik weet dat dat geen populair standpunt is in een tijd waarin jonge ouders geacht worden om ook carrière te maken. Maar wie kiest voor ouderschap moet ook kiezen voor een grote tijdsinvestering. Het eerste jaar is een korte, extreem belangrijke periode. Je krijgt daarvoor als ouder geen tweede kans.’

Oei, ik groei niet!


© .
Carolina de Weerth begon haar wetenschappelijke carrière bij de Groningse hoogleraar Frans Plooij, beter bekend van de wereldwijde bestseller Oei, ik groei. Plooij beschrijft daarin hoe de ontwikkeling van kinderen zich sprongsgewijs zou voltrekken, waarbij elke sprong gepaard gaat met hangerigheid en humeurigheid.

‘De Weerth zou voor haar promotie-onderzoek aantonen dat Plooij’s theorie klopte. Ze ontdekte echter het tegendeel: de meeste sprongen uit Oei, ik groei waren nergens te bekennen. Het conflict tussen de De Weerth en Plooij liep zo hoog op dat De Weerth een nieuwe begeleider kreeg en Plooij de universiteit Groningen verliet. Ondanks de dubieuze wetenschappelijke basis verkoopt Oei, ik groei erg goed. Er gingen al 1,5 miljoen exemplaren over de toonbank.

CV

1962 Geboren in Buenos Aires, Argentinië
1987 Masterdiploma biologie Universidad Nacional del Sur, Argentinië
1991 Tweede Masterdiploma, gedragsbiologie, Universiteit Utrecht
1998 Promotie op patronen in baby-ontwikkeling, Rijksuniversiteit Groningen
2015 Oratie Hoogleraar psychobiologie van de vroege ontwikkeling (Radboud Universiteit)

De Weerth is getrouwd met een Argentijnse moleculair bioloog en heeft drie kinderen: Micaela (20), Florencia (17) en Joaquín (14)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s